Wat is het verschil tussen een piano en een vleugel?

    De piano is een van de meest beluisterde instrumenten binnen de klassieke muziek. Of je nu houdt van grootse orkestwerken met solopiano of van intieme kamermuziek met meerdere piano’s, voor iedereen zit er wel wat bij.

    De laatste jaren worden de karakteristieke concertvleugels vaak ingeruild voor de compacte, rechtopstaande piano. Met name in het neoklassieke genre wordt veel geëxperimenteerd met de klankverschillen. Maestro Music onderzocht waar die verschillen vandaan komen.

    Meer ruimte = meer klank

    Wanneer je een piano en vleugel beter bekijkt, valt het verschil in grootte van de klankkast als eerst op; de klankkast van de vleugel is namelijk veel groter, net als de klankbodem die erin ligt. Er kunnen langere snaren worden gespannen, die minder gekruist hoeven te liggen. Dit alles bevordert de kwaliteit van de klank. Daarnaast wijzig je de klanksterkte door het deksel van de vleugel al dan niet open te zetten.

    Staande of liggende hamers

    Er is ook een wezenlijk verschil in het mechaniek van aanslaan: bij een rechtopstaande piano slaat de hamer van achter naar voren tegen de snaar aan. De vleugelpiano heeft een liggend mechaniek, waarbij de hamer dankzij zwaartekracht bij het terugkeren aan snelheid wint. Hierdoor heb je een veel directer contact met de toets en kun je dus sneller spelen. Wie beide types heeft bespeeld, is het erover eens dat de touché erg anders is. Zo maak je op de vleugel meer klankschakeringen naarmate je meer kracht gebruikt.

    Pedalen voor de nuances

    Met het rechterpedaal laat je de klank langer doorklinken en met het linkerpedaal demp je de snaren van beide modellen. De functie van het middelste pedaal is over het algemeen echter erg verschillend: bij de vleugel zorgt het ervoor dat de dempers van de ingedrukte toetsen omhoog blijven staan bij het loslaten. Hierdoor klinken alleen deze tonen door en worden de later gespeelde snaren gedempt. Bij de gangbare buffetmodellen komt er bij het indrukken van het middelste pedaal een vilten doek tussen hamer en snaren. Dit is vooral handig als je je huisgenoten niet wilt storen tijdens het oefenen!

    Een artiest als klankwetenschapper

    De Duitse pianist Carlos Cipa is al jarenlang gepassioneerd door de klank van zijn geliefde instrument. Hij verzamelde al heel wat piano’s en voor zijn laatste album “Correlations” koos hij maar liefst 11 verschillende instrumenten. In november 2020, vlak na de aankondiging van een tweede lockdown in Duitsland, besloot Cipa opnames te maken in de ‘Alte Kongresshalle’. Dit retrofuturistische gebouw is te vinden in het centrum van München en stamt uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Hij droomde er al lang van om daar een sessie te filmen en haalde er voor de gelegenheid een prachtige concertvleugel binnen, gebouwd door ‘Steingräber & Söhne’, een pianobouwer uit Bayreuth. Tijdens de opnamesessie wekte Carlos vier van zijn meest opmerkelijke stukken voor buffetpiano tot nieuw leven door deze te transformeren dankzij de pianistieke mogelijkheden van de concertvleugel.

    Vergelijken maar!

    Ontdek zelf hoe twee van Carlos Cipa’s werken transformeren door zijn instrumentenkeuze:

    “Today and it’s gone” 

    Origineel op een rechtopstaande piano (Yamaha Upright, 1981)

    Munich Session op een concertvleugel

    “I wanted you to know”

    Origineel op een rechtopstaande piano (Yamaha Upright, 1981)

    Munich Session op een concertvleugel