Symfobia

Het 9e Symfonie-syndroom: een aloude mythe, die veel componisten ervan heeft weerhouden ooit een tiende te schrijven dan wel voltooien. Grootheden als Dvořák, Bruckner en Mahler hebben eraan geleden. De laatste symfonie van Beethoven is even beroemd als berucht: het was de laatste die hij voltooide, terwijl hij al volledig doof was. Toen hij drie jaar later overleed, lagen zijn plannen voor de tiende zelfs al klaar. Hierdoor ontstond het 9e Symfonie-syndroom, de angst om een nummer 9 te voltooien. Je moet het noodlot niet tarten.

Muziek met een verhaal

In zijn leven veranderde hij driemaal van stijl, afgesloten met de romantiek. Zijn laatste werk kende iets bijzonders: hij was de eerste componist die gebruik maakte van een koor. Door zijn aandoening werd zijn muziek uit deze tijd eenzamer en inniger: meer en meer moest zijn gevoel en persoonlijkheid in het componeren gelegd worden. Een positief gevolg voor het ‘gewone volk’. Dankzij de koorfinale Alle Menschen werden Brüder werd de muziek voor iedereen. Wij kennen dat tegenwoordig als volkslied van Europa.

Het stuk kent een grote dynamiek en bestaat uit vier delen. De uitvoering ervan duurt langer dan een uur en vergt daarom van alle partijen veel inspanning. In 1824 werd het voor het eerst opgevoerd in Wenen, maar het is tot op de dag van vandaag publiekslieveling. Het was voor deze tijd zeer vernieuwend: het grijpt je meteen en laat je niet meer los.

Voor het plebs

Ondanks de ongekende populariteit was het werk niet aan de experts besteed. Menig musicologen uit die tijd omschreven het wereldberoemde stuk als monstrueus vehikel. Het kreeg de nodige kritiek te verduren: “alleen de eerste 18 maten van het Ada­gio vind ik mooi” of “geef mij de achtste maar”. Zelfs Mendelssohn schreef zwart op wit: “vanaf waar de zangstemmen inzetten, begrijp ook ik het werk niet”.

Tijl gaf ons eindelijk de Tiende

Een leuk weetje van onze tijd: met De Tiende van Tijl verwijst Beckand naar het syndroom. Hij was ervan overtuigd dat zijn format nooit zou uitgroeien tot een succesvol tv-programma en doopte het daarom tot ‘De Tiende van’.