Ode aan de Nacht

Nothing good happens after 2 am. De doorgewinterde kijker van How I Met Your Mother weet waar we het over hebben. Geldt dat ook voor klassiek? De nacht heeft iets magisch. Spannend, onvoorspelbaar, soms duister en romantisch. Voor alle nachtbrakers, avondmensen en liefhebbers van doorgaan tot in de late uurtjes: we begrijpen jullie. We zetten nachtmuziek in het zonnetje – of maanlicht – en dompelen onder in de (droom)wereld na zonsondergang.

Medicijn tegen slapeloze nachten

Klassiek in de nacht: een medicijn tegen slapeloosheid. Het klinkt misschien wat neerbuigend om klassieke muziek te gebruiken om iemand in slaap te sussen. Toch was het precies waar Bach voor werd ingehuurd. Het verhaal gaat dat Bach door de Russische diplomaat graaf Von Keyserlingk gevraagd is om een stuk te componeren om hem door zijn slapeloze nachten te helpen. Zijn angst voor de nacht – en de dood – zouden verholpen moeten worden door vrolijk klavecimbelspel. En zie daar: Bachs fameuze Goldbergvariaties zagen het licht.

Droom zacht, vannacht.

De nacht is niet alleen donker, maar zit ook vol dromen. Met Schuberts ‘Nacht und Träume’ ontsnap je even aan de dagelijkse sleur. Het langzame, wiegende spel voert je mee naar dromenland. Toch verandert halverwege het stuk de toonsoort. Er ontstaat een breuk in de muziek wat het verdriet van het einde van de nacht weerspiegelt: de dromen verdwijnen als sneeuw voor de zon. “Kom terug, o heil’ge nacht! Mooie dromen, keer toch weer!” wordt er gezongen, bijna weemoedig. 

Romantiek in het maanlicht

Schönberg portreteert in ‘Verklärte Nacht’ twee geliefdes die elkaar in het geheim ontmoeten onder het maanlicht. De muziek begint somber en dreigend, een gevoel van onbehagen bekruipt de luisteraar. De vrouw is zwanger van een ander en ziet geen andere uitweg dan alles op te biechten. Maar dan wordt de muziek lichter en neemt een onverwachte wending. De man vergeeft haar de misstap en zweert haar – en het kind – eeuwige trouw.

Concertreeks

Betoverd door de nacht? Kom dan luisteren naar de Italiaanse pianiste Beatrice Rana. Zij debuteert bij Amsterdam Sinfonietta met twee klavierconcerten van Bach. Deze Bach-concerten worden afgewisseld met muziek van Mozart, Biber, Bartók en Wantenaar. Zo speelt ze onder meer ‘Eine kleine Nachtmusik’ van Mozart en brengt met het tedere Nachtmuziek een ode van componist Mathilde Wantenaar aan de Hongaar Béla Bartók. Van deze componist wordt ook zijn eigen ‘Nachtmuziek’ gespeeld. Hierin worden de meest geheimzinnige natuurgeluiden uit de piano getoverd, die het stuk doen aanvoelen als een Hongaarse zomernacht. Zo horen we de roodbuikvuurpad, die luidruchtig door de maat heen ‘kwaakt’.

De nacht… brengt inspiratie, romantiek en helpt ons soms even via een droomwereld de realiteit te ontvluchten. Musici begrijpen dat maar al te goed en nemen je graag mee de nacht in. Het is de combinatie van kille stilte, vrolijke dromen en de onvoorspelbaarheid van het donker die een grote aantrekkingskracht heeft op de creativiteit van de componist. En voor ieder die de komende nacht trotseren gaat, ontdek onze speciale playlist. Slaap lekker 💤.