Game over of next level? 

Van FIFA tot Fortnite en van League of Legends tot Grand Theft Auto: de game-industrie is booming. Op YouTube zijn ontelbare video’s te vinden van gaming influencers die de laatste recensies, walk throughs en easter eggs laten zien. E-Sports wordt dankzij de duizenden professionele spelers langzaamaan erkend als officiële sport en er zijn zelfs al vele kampioenschappen georganiseerd. De wereld van ‘computerspelletjes’ is inmiddels een heuse miljoenenindustrie.

Wie een beetje gamet, weet dat muziek een belangrijke rol speelt tijdens het spelen. De juiste soundtrack is meer dan alleen achtergrondmuziek en draagt bij aan de totale spelbeleving. De juiste track heeft daardoor potentie om uit te groeien tot iconische muziek die bij een hele generatie gamers in het geheugen gegrift staat. Op die manier verlenen de games ook toegang tot een compleet nieuwe doelgroep. Een uitgelezen kans…

Press start to play

Spotify en YouTube staan er vol mee: lijstjes van de beste ‘game soundtracks’. In sommige gevallen gaat het om muziek die speciaal voor de games geschreven is. Andere nummers beleven juist hun revival nadat ze worden opgenomen in de playlist van goedverkochte videogames (bijvoorbeeld Eminem’s Till I Collapse in 2002’s Call of Duty). Wat opvalt is de diversiteit van de muziek: hiphop, pop, minimalistisch, rap en veel elektronisch. Verrassend of niet: ook klassieke muziek ontbreekt niet in de afspeellijsten. Hoewel de distributie van klassiek via reguliere wegen (platen, concerten) soms moeite heeft de jongste doelgroep te bereiken, luisteren wekelijks miljoenen jongeren naar hedendaagse klassiek via hun videogames zonder dat ze het zich realiseren. Dat dit echter een bewuste keuze is van de  developers merk je aan het feit dat er steeds vaker voor getalenteerde (klassieke) componisten gekozen wordt bij het samenstellen van de soundtrack. Zo werkte Hans Zimmer (bekend van meer dan 150 filmsoundtracks voor onder meer Gladiator, Inception en de Lion King) mee aan games als Call of Duty en Crysis.

Ook andere talenten als Lorne Balfe en Jessica Curry componeerde diverse stukken voor bijvoorbeeld Assassins’s Creed, FIFA 19 en Everybody’s Gone to the Rapture. De laatste is een apocalyptisch adventure game die zich afspeelt in een uitgestorven Engels dorpje op het platteland. Het thema dat Curry hiervoor schreef is meer dan passend; de melancholische melodieën – geschreven met traditionele klassieke technieken – dragen bij aan de unheimische spelbeleving van de gamer.

Integrale gamebeleving

Muziek is een integraal onderdeel geworden van bijna iedere game en grote muziekproducties bouwen zo mee aan de atmosfeer en setting van het spel. Dit is mogelijk door de groei van de game-industrie als geheel. Game studio’s hebben de vele miljarden die afgelopen decennia over de toonbank vlogen goed geïnvesteerd. Een deel van deze investering komt ten goede aan de verspreiding van het klassieke genre onder de spelers. Dat dit inmiddels zelfs offline verder gaat klinkt paradoxaal, maar dat is het niet. Soundtrack release party’s, live concerten en experimentele kunstprojecten brengen de games ook in de ‘echte’ wereld tot leven. Het gaat tegenwoordig dus verder dan je scherm: het is een complete community die ook buiten het spel om bediend wil worden. Zo vond er vorig jaar nog een Playstation in Concert met voltallig Royal Philharmonic Orchestra plaats in de Royal Albert Hall in Londen, kent de BAFTA sinds 2004 ook een variant voor videogames (met een uitgebreide categorie ‘soundtrack’) en ontwikkelt er een kritische en actieve online journalistiek, inclusief podcasts met analisten van de muziek.

De live-uitvoeringen van videogames zijn overigens niets nieuws. De Japanse componist Koichi Sugiyama (Dragon Quest series) probeerde dit concept al eens uit in de jaren negentig met verschillende Orkestrale Game Concerten in Tokyo. En ook de legendarische Koji Kondo (wereldberoemd van de Super Mario en Zelda series) bracht zijn composities al meerdere malen live ten gehore. Kenners geven aan dat mede door deze muziek nieuwe groepen jonge luisteren kennis hebben gemaakt met het genre klassieke muziek.

Sam Jackson, Managing Editor van radiostation Classic FM geeft hiervoor een interessante verklaring: “[…] in an age of streaming, millennials encounter classical music not as something ‘niche’, but as content that appears on multiple playlists and across all forms of popular culture.” Kortom: spelers komen niet in de eerste plaats in aanraking met klassiek omdat ze ernaar op zoek zijn, maar omdat het verweven is met hun dagelijkse cultuur. Het is de truc om te weten waar je gevonden wordt.

Cultureel product

Videogames worden langzamerhand geaccepteerd als cultureel product. De klassieke muziek die er speciaal voor is geschreven, lijkt daarmee steeds meer erkend te worden als valide vorm van hedendaagse klassieke muziek. Of in de woorden van game composer Winifred Phillips“it’s essentially a form of contemporary classical music, but it has a connection with a more immediate contemporary culture so that it’s more identifiable, accessible to a more mainstream audience”. Want wie had ooit gedacht dat 14-jarigen naar barok zouden luisteren dankzij de barokstijl composities van Assassin’s Crees III: Liberation?

Zelfs lang nadat je je console hebt uitgezet, blijft de muziek hangen. Toch is het componeren van de juiste track allesbehalve eenvoudig; het blijft immers een gevoelig samenspel van gameplay, atmosfeer en soundtrack. Het is daarom aan onze klassieke componisten om te zorgen dat ze op dit moeilijkste level op de juiste buttons drukken om een nieuwe schare fans te ‘unlocken’.